Na wielu kartach katalogowych pomp ciepła widać małe logo „SG Ready”. Brzmi jak protokół inteligentnej sieci energetycznej, więc łatwo się spodziewać aplikacji, usługi w chmurze albo przynajmniej gniazda sieciowego. W praktyce to dwa zaciski na płytce sterownika. Zwierasz je albo rozwierasz przekaźnikiem, a pompa ciepła zmienia sposób pracy.

Właśnie w tej prostocie tkwi sens. Jeśli masz panele fotowoltaiczne, system zarządzania energią albo taryfę dynamiczną, SG Ready to często najprostszy sposób, żeby przekazać pompie ciepła sygnał „zużyj prąd teraz” bez rozpracowywania chmurowego API producenta. W 2025 roku zmieniły się jednak zasady stojące za tym logo, więc starsze poradniki, które opisują cztery tryby, są częściowo nieaktualne.

Kto stoi za SG Ready

SG Ready to oznaczenie niemieckiego stowarzyszenia branży pomp ciepła BWP (Bundesverband Wärmepumpe), prowadzone przez jego spółkę usługową. Producenci składają wnioski osobno dla każdego modelu albo serii modeli. Według poradnika Swissolar o łączeniu pomp ciepła z fotowoltaiką BWP zdefiniowało to oznaczenie w 2013 roku. Zgodnie z regulaminem z 2020 roku przyznawano je dla rynku niemieckiego, austriackiego i szwajcarskiego.

To nie jest protokół wymiany danych. Nie ma tu magistrali, adresów ani odczytów pomiarów. Pompa ciepła widzi tylko stan dwóch wejść cyfrowych, które specyfikacja nazywa SG1 i SG2. Co zwiera te styki, zależy od ciebie: może to być falownik z wyjściem przekaźnikowym, system zarządzania energią albo przekaźnik Wi-Fi.

Obecne zasady: trzy stany zamiast czterech

Od 1 maja 2025 roku obowiązuje techniczny opis interfejsu w wersji 1.1, razem z regulaminem oznaczenia w wersji 3.0. Od 25 lutego 2026 roku obowiązuje regulamin w wersji 3.1. Zgodnie z opisem interfejsu pompa ciepła do ogrzewania pomieszczeń musi obsługiwać trzy stany pracy:

SG1 SG2 Stan Co powinna zrobić pompa ciepła
1 0 lub 1 Stan 1 Ograniczyć pobór mocy
0 0 Stan 2 Pracować normalnie
0 1 Stan 3 Przejść w tryb podwyższonej pracy i zmagazynować nadwyżkę energii jako ciepło

Stan 1 musi dać się skonfigurować. Producent ma do wyboru co najmniej jedną z trzech opcji: 0 kW, stałą moc dodatnią ustaloną przez siebie albo moc dodatnią ustawianą przez instalatora. W dwóch ostatnich przypadkach dokument zaleca zastosowanie przepisów §14a niemieckiej ustawy o gospodarce energetycznej (EnWG): ograniczenie do 4,2 kW przy mocy przyłączeniowej do 11 kW albo do 40% mocy przyłączeniowej powyżej tej wartości. Ustawienie instalatora ma być dostępne wyłącznie dla wykwalifikowanego personelu. Pompa ciepła może też dokończyć trwający cykl pracy albo odszranianie, zanim przejdzie w stan 1.

Stan 3 oznacza intensywniejszą pracę przy ogrzewaniu, przygotowaniu ciepłej wody użytkowej albo przy jednym i drugim, na przykład przez podniesienie temperatury zadanej w zbiorniku buforowym albo w zasobniku ciepłej wody. Przy nadwyżce z fotowoltaiki to najbardziej przydatny stan: zamiast oddawać dodatkowe kilowatogodziny do sieci, zamieniasz je na cieplejszą wodę w zbiorniku.

SG1 ma pierwszeństwo przed SG2, a dokument zaznacza, że SG1 jest przeznaczone przede wszystkim dla operatorów systemów dystrybucyjnych. W praktyce SG1 często trafia na ten sam zacisk, który wcześniej opisywano jako „EVU”, czyli niemieckim skrótem od blokady przez zakład energetyczny.

Kilka innych szczegółów z wersji 1.1 przydaje się przy podłączaniu:

  • Napięcie sterujące na wejściach ustala producent w zakresie od 3 do 250 V i musi je podać w dokumentacji. Nie zakładaj z góry, że chodzi o styk bezpotencjałowy albo o 230 V, dopóki nie przeczytasz instrukcji.
  • Producent może stosować własne nazwy zacisków, o ile dokumentacja przypisuje je do SG1 i SG2.
  • Sam termostat pokojowy nie może blokować pompy ciepła tylko na podstawie temperatury w pomieszczeniu.
  • Pompa ciepła może pominąć żądany stan, jeśli wymaga tego bezpieczna praca urządzenia.
  • W pompach ciepła do ciepłej wody użytkowej stan 1 wyłącza opcjonalną grzałkę elektryczną. Ta funkcja jest nieobowiązkowa, chyba że urządzenie zalicza się według niemieckich przepisów do odbiorników sterowalnych (ponad 4,2 kW mocy przyłączeniowej).

Co się zmieniło w porównaniu z dawnymi czterema trybami

Większość wpisów na forach i wiele instrukcji montażu opisuje wcześniejszą wersję SG Ready. Regulamin w wersji 2.0 z 2020 roku wymieniał cztery tryby:

  • 1:0 - „twarda” blokada do 2 godzin, najwyżej trzy razy na dobę, zgodna z blokadą przez zakład energetyczny.
  • 0:0 - normalna praca.
  • 0:1 - zalecenie włączenia, czyli podwyższona praca, do której pompa ciepła może się zastosować.
  • 1:1 - jednoznaczne polecenie uruchomienia; producent mógł przewidzieć warianty, na przykład tylko sprężarka albo sprężarka razem z grzałkami elektrycznymi.

Interfejs 1.1 rezygnuje z wymuszonego włączenia i z dwugodzinnego limitu blokady. Kombinacja 1:1 oznacza teraz to samo co 1:0, czyli ograniczenie poboru. Ma to znaczenie, kiedy piszesz własną logikę sterowania. W pompie ciepła ze starym oprogramowaniem zwarcie obu styków może uruchomić sprężarkę i grzałkę. W pompie, która działa według wersji 1.1, ta sama kombinacja każe jej ograniczyć pracę. Dokumentacja pomp Bosch i Buderus dla serii Compress 5800/6800i nadal opisuje cztery funkcje, w tym wymuszoną podwyższoną pracę przy Ext1=1 i Ext4=1. To dobrze pokazuje, jak długo stare zachowanie zostaje w zainstalowanych urządzeniach.

Obowiązuje też okres przejściowy. Zgodnie z nowelizacją z 2026 roku oznaczenia trzeba zaktualizować do interfejsu 1.1 do 31 grudnia 2026 roku, inaczej od 2027 roku nie zostaną przedłużone. Od stycznia do grudnia 2026 roku wnioskodawcy muszą wyjaśnić, jak zaktualizować urządzenia, które już pracują. Regulamin w wersji 3.1 dodaje na etykiecie kod QR do weryfikacji oraz informację o zaimplementowanej wersji interfejsu, widoczną na etykiecie i w bazie BWP.

Najbezpieczniej sprawdzić, którą wersję obsługuje pompa ciepła, a kombinację 1:1 traktować jako nieokreśloną, dopóki instrukcja nie mówi inaczej.

Podłączenie do systemu zarządzania energią

Do wykorzystania nadwyżki z fotowoltaiki wystarczy jeden przekaźnik na SG2. Styk rozwarty oznacza normalną pracę, zwarty - podwyższoną. SG1 w ogóle nie jest potrzebne, chyba że sam chcesz ograniczać pobór.

Przekaźnik musi przełączać to, czego pompa ciepła oczekuje na wejściach. Poradnik Swissolar opisuje wejścia SG Ready jako styki bezpotencjałowe, ale skoro napięcie sterujące ustala producent, przed doborem przekaźnika zajrzyj do instrukcji. U większości producentów funkcję trzeba też włączyć w menu sterownika.

Kilka przykładów z praktyki:

  • Enphase IQ Energy Router z Vaillant aroTHERM plus. Według instrukcji Enphase przekaźnik SG Ready podłącza się do styku EVU X106/S21 oraz do wejść X41/FB i X41/OT. Router korzysta tylko ze stanów 2 i 3, a Enphase podkreśla, że stan 3 to zalecenie: router nigdy nie może wymusić włączenia ani wyłączenia pompy ciepła. SG Ready trzeba też włączyć w sterowniku.
  • Bosch Compress 5800/6800i i Buderus WLW176/186i. Dokumentacja tworzona przez społeczność przypisuje SG Ready do wejść zewnętrznych Ext1 i Ext4. Żeby zobaczyć menu fotowoltaiki, w ustawieniach systemu trzeba dla wejścia „External input 4” wybrać „Photovoltaic system”. Potem decydujesz, co ma się dziać przy nadwyżce: podniesienie temperatury zadanej w pomieszczeniach, podgrzanie ciepłej wody do temperatury wyłączenia z trybu Comfort albo ograniczenie mocy sprężarki. Ta sama dokumentacja opisuje też, jak przez EMS-ESP wyzwolić wejście programowo, bez fizycznego styku.
  • evcc. Ten otwarty system zarządzania energią ma typ ładowarki sgready-relay. W przykładzie z dokumentacji przekaźnikiem podwyższonej pracy jest Shelly 1, a pobór pompy ciepła mierzy Shelly 3EM. Progi to 1300 W nadwyżki przez 5 minut do włączenia i 150 W poboru z sieci przez 20 minut do wyłączenia. evcc może też sterować drugim przekaźnikiem, który ogranicza pobór.

Dokumentacja evcc zawiera dwa ostrzeżenia. Po pierwsze, pompa ciepła sama decyduje na podstawie swojego stanu i konfiguracji, czy i w jakim stopniu zastosuje się do żądania. Po drugie, warto dodać osobny licznik energii, bo w wielu modelach wartości podawane przez pompę są szacunkowe albo nie obejmują wszystkich podzespołów.

Nie przełączaj styków co chwilę

Sprężarka pompy ciepła źle znosi krótkie cykle i specyfikacja to uwzględnia. Interfejs 1.1 wymaga, żeby zgodne z nim elementy systemu, na przykład systemy zarządzania energią, utrzymywały stan 1 i stan 3 przez co najmniej 10 minut od włączenia i nie włączały ich ponownie przez kolejne 10 minut po zakończeniu.

Jeśli piszesz własną automatyzację, uwzględnij to od początku. Chmura przesuwająca się nad panelami nie powinna przełączać przekaźnika. Użyj uśrednionej wartości nadwyżki z opóźnieniem, jak w przykładzie evcc, i dodaj minimalny czas włączenia i wyłączenia. Wiele pomp ciepła ma też własne minimalne czasy pracy, a przykład evcc przypomina, żeby sprawdzić je w instrukcji.

Kiedy SG Ready to złe narzędzie

SG Ready daje trzy zgrubne stany. Nie ustawisz w ten sposób temperatury zasilania, nie zażądasz konkretnej mocy i nie odczytasz żadnych danych. Poradnik Swissolar wymienia inne możliwości:

  • Wejście blokady przez zakład energetyczny (styk EVU). Wiele pomp ciepła ma je obok SG Ready albo zamiast niego. Służy tylko do blokowania.
  • Osobne wejście fotowoltaiki w niektórych modelach, które działa jak pojedynczy styk podwyższonej pracy.
  • Interfejsy Modbus albo IP, które umożliwiają zmienne nastawy i odczyty, ale u każdego producenta wyglądają inaczej.
  • SmartGridready, szwajcarskie oznaczenie z bogatszym modelem danych. W 2023 roku Swissolar zauważał, że obsługuje je tylko kilka urządzeń.

Jeśli pompa ciepła ma udokumentowany Modbus albo lokalne API, sterowanie może być dokładniejsze. SG Ready ma jednak jedną dużą przewagę: to styk na listwie zaciskowej, więc działa bez aplikacji producenta, bez jego chmury i bez względu na kolejną aktualizację oprogramowania.

Zanim cokolwiek podłączysz

Zaciski SG Ready znajdują się na płytce sterownika pompy ciepła, często obok przewodów sieciowych, a w niektórych modelach same wejścia mogą być pod napięciem sieciowym. Poproś instalatora, żeby wyprowadził styki na listwę zaciskową albo do przekaźnika na szynie DIN, a automatykę rób po stronie niskiego napięcia.